De Blauwe Baret

Als er iets is waaraan leden van de verschillende arrestatieteams te herkennen zijn dan is het wel het speciale blauwe hoofddeksel wat de leden dragen: de baret.
In dit artikel kijken we naar het ontstaan, de geschiedenis en de introductie van de baret.
Niet alleen arrestatieteams maar ook talloze andere, vaak specialistische, teams en eenheden binnen politie of leger dragen baretten. Als een teken van eenheid, een signaal naar de buitenwereld, een blijk van kunne, een psychologisch voordeel en een handige hoofddeksel, de baret is één van de meest veelzijdige hoofddeksels.

Geschiedenis

Pilos
De Griekse "Pilos"

Niet alleen veelzijdig, maar ook vreselijk oud: het eerste gebruik van voorlopers van de baret vinden we in de Griekse oudheid. Vijfhonderd jaar voor Christus droegen de Grieken de zogeheten "pilos" een soort dopvormig hoofddeksel wat later ook werd gemaakt door smederijen van metaal als een deel van de bepantsering van de soldaten destijds.
Zoals met een aantal andere Griekse inventies gebeurde werd ook de pilos door de Romeinen enkele honderden jaren later "opnieuw" ontdekt. Men noemde dit de "beretino" en het was de eerste echte vorm van een moderne baret zoals we die tegenwoordig nog kennen.
De Romeinen zijn ook degenen geweest die de kleurcodering aan de baret hebben gekoppeld. Het was in het Romeinse Rijk aan de aristocraten voorbehouden om een witte baret te dragen.
De baret houdt goed stand: honderden jaren later, zo rond 300 jaar na de geboorte van Christus wordt de baret ook gedragen aan de toenmalige rand van het Romeinse Rijk: in Spanje draagt men de baret veelvuldig in de Romeinse koloniën. Dit zeer waarschijnlijk de manier waarop de baret in Europa voet aan de grond heeft gezet.
Wat in ieder geval zeker is, is dat rond deze tijd de Basken de baret nationaal de baret als hun eigen hoofddeksel adopteerden. De Basken en de Spanjaarden gingen massaal de "boina" dragen.

Tamoshanters
Een aantal Tam o'Shanters
Rond 1900 kwam de baret aan in Frankrijk, daar "beret" genoemd, de term die de Engelse taal overnam. Beret komt van het Latijnse woord "birretum" wat "pet" betekend, en dat is wat de baret is, een van de meest simpele vormen van een pet.

De baret als onderdeel van het uniform

Alpin
De bij baret in gebruik bij de Fransen

De baret heeft een eeuwenouden geschiedenis maar we komen het hoofddeksel uitsluitend tegen in de burgermaatschappij; wanneer werd de link gelegd naar de militaire en politiële wereld?

In 1918 trainde de Franse "Alpine Wapenen" samen met het Britse tankregiment. De populariteit van de baret bij de Fransen drong ook door in deze specialistische eenheid die een zeer grote baret droeg. De Britse commandant zag in de baret een uiterst functioneel hoofddeksel voor zijn eigen troepen. De Franse tankbestuurders droegen ook een baret, maar ook deze baret was niet wat de Britse commandant in zijn hoofd had. Wanneer hij deze twee Franse petten echter combineerde met de Schotse variant van de baret, de zogeheten "Tam o'shanter", kwam de Brit echter op een hoofddeksel wat hem ideaal leek voor zijn eigen mannen.

Tegenwoordig draagt iedere Britse eenheid een baret, op de Ierse en Schotse eenheden na. Een van de meest bekende baretten is de beige baret van het SAS-regiment, de Special Air Service.
Ook in bij Defensie in Nederland draagt men veelvuldig baretten: denk maar eens aan de groene baret die kenmerkend is voor de mannen van het Korps Commando Troepen (KCT) van de landmacht. Saillant detail is dat de Fransen de baret gespiegeld dragen aan alle andere dragers van een baret. Waar normaal het logo van een baret boven het linkeroog wordt gedragen, dragen de Fransen dit boven het réchteroog terwijl de flap aan de linkerkant langs het hoofd valt.

De baret en het arrestatieteam

Haagklein
De blauwe baret van AT Haaglanden

Nu we de complete geschiedenis van de baret hebben bekeken komen we aan bij de periode waarin de baret intrede deed bij de politie, bij de arrestatieteams. We schrijven 1973, het jaar waarin het RP team West-I werd opgericht, het eerste officiële AT in Nederland.
De teamleden droegen in het begin functionele kleding, te weten het ME-tenue. De politiepet was echter geen optie en ook een baseballcap werkte niet.
Wat overbleef was een baret als hoofddeksel voor de AT'ers. Een flink aantal van de AT'ers van het eerste uur waren oud-Mariniers wat de baret een logische keuze maakte. Dit idee stuitte echter op verzet bij de Algemene Inspectie (AI), het hoofdkwartier van de Rijkspolitie. De baret maakte namelijk geen deel uit van het standaard kledingpakket en men vond het ook een té militaire uitstraling hebben.
Echter niet veel later ging de AI toch om en gedoogde men dat de baret bedragen werd; men ging in 1973 de zwarte baret dragen die men bij de cavalerie in het leger droeg met daarop de petster van de RP. Later kwam er achter deze petster ook nog een blauwe achtergrond zoals in het leger gebruikelijk was. De baretten werden via een kennis van één van de AT'ers van West-I gekocht in Duitsland.
Nadat AT West-I de baret begon te dragen is deze dracht door de andere AT's overgenomen.

Haaglogo
Het kunstoflogo op een baret van AT Haaglanden

Tijdens een oefening in Duitsland viel het oog van echter op een blauwe baret die werd gedragen door de Duitse Geneeskundige Troepen. De baret was exact dezelfde kleur als die van de revers van het zwarte tenue van de Rijkspolitie: korenblauw. Deze exacte kleur baret werd in Nederland door geen enkele groep of eenheid gedragen en was daarmee de ultieme onderscheiding; men besloot deze baret te gaan dragen.
Om de blauwe baret ook formeel in te voeren is er een "list" bedacht. De toenmalige opleiding voor AT'ers, de Primaire Opleiding AT (POAT) werd afgesloten met een baretuitreiking aan de geslaagde cursisten. Men vroeg de toenmalige Algemeen Inspecteur, Generaal Pattel, om deze baretten uit te komen reiken. Toen de generaal hiermee instemde, en de korenblauwe baret ook daadwerkelijk had uitgereikt aan de nieuwe lichting AT'ers kon men er niet meer omheen: de baret werd geformaliseerd en opgenomen in het kledingpakket van Intendance (nu KLPD Logistiek).

Atzuid
De baret van IAT Zuid - met het stoffen logo
Foto: © Fons Sluiter

In 1994 met de reorganisatie van de politie werden ook de Rijkspolitie AT's en de teams van de Gemeentepolitie samengevoegd. Men besloot unaniem om de dracht van de korenblauwe baret voort te zetten.

Tegenwoordig dragen alle arrestatieteams de blauwe baret. Er is wel verschil tussen de baretten die gedragen worden. Alle arrestatieteams dragen de korenblauwe baret met daarop het gouden embleem van de Regiopolitie, meestal met daaronder in de gouden ring de naam van het korps.
In het Zuiden van het land echter, bij Arrestatieteam Zuid Nederland, draagt men een klein, langwerpig stoffen embleem met daarin het gouden regiopolitielogo.

Het gebruik van de baret

Omdat arrestatieteams veelvuldig in burger werken maar in een oogwenk goed herkenbaar moeten zijn als een arrestatieteam van de politie is het noodzakelijk om dit op verschillende wijzen uit te dragen. Wanneer een eventuele observatie overgaat in een aanhoudingsprocedure zullen de AT'ers het welbekende blauwe jack met "POLITIE ARRESTATIETEAM" aantrekken en de blauwe baret op hun hoofd zetten.
Op deze manier, in combinatie met Optisch & Geluid (zwaailicht en sirene), moet het voor een ieder voldoende duidelijk zijn dat het gaat om een actie van de politie.
Daar de korenblauwe baret niet kogelwerend is, draagt men deze alleen wanneer er het onmogelijk is om de kogelwerende helm met nekbeschermer te dragen. Dit is namelijk het hoofddeksel wat de AT'ers de meeste bescherming biedt en wat men daarom het liefst draagt.

User

De eigenaar en webmaster van Arrestatieteam.nl. Zelf zeker geen AT'er, maar heeft wel vaak samengewerkt met verschillende AT's. Een politieagent met een gezonde interesse in geweldsbeheersing, bewapening en uitrusting.

Website: www.arrestatieteam.nl
Meer in deze categorie: Gevechtslaarzen »
  • Facebook >

  • Twitter @Arrestatieteam.nl >

  • Twitter #Arrestatieteam >

  • 1